Η τραπεζική επιταγή είναι ένα αξιόγραφο με το οποίο ο εκδότης δίνει εντολή στην τράπεζα σας να πληρώσει ένα συγκεκριμένο ποσό σε ένα πρόσωπο που θα το εμφανίσει στη τράπεζα.
Σε αυτό το κείμενο θα ενημερωθείται για το πως λειτουργεί η τραπεζική επιταγή, για τις βασικές έννοιες (δίγγραμη, εγγυημένη), πως γινεται η οπισθογράφηση. Όταν στις συναλλαγές συμμετέχουν επιχειρήσεις θα πρέπει να γίνουν και οι απαραίτητες λογιστικές εγγραφές για τις επιταγές.
Ο τρόπος πληρωμής με τραπεζική επιταγή παραμένει ένα από τα σημαντικά μέσα για τη μεταφορά χρημάτων με σκοπό την εξόφληση αγορών και υπηρεσιών όταν χρησιμοποιείται σωστά, να τονίσουμε ότι απαιτεί συγκεκριμένα στοιχεία για την εγκυρότητα της και προβλέπει αυστηρές ποινές, για όσους αφήνουν ακάλυπτες επιταγές.
Στη συνέχεια, θα εξηγήσουμε όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε πως θα προμηθευτείτε ένα μπλοκ επιταγών από την Εθνική, Πειραιώς ή άλλες τράπεζες, την εξαργύρωση ή την οπισθογράφηση της, καθώς και τα βασικά χαρακτηριστικά τους και οι νόμιμες προϋποθέσεις για την προστασία των συναλλαγών σας σε κάθε είδους συναλλή.
Τι Είναι η Τραπεζική Επιταγή
Η τραπεζική επιταγή με απλά λόγια είναι αξιόγραφο το ο εκδότης εκδότης φυσικό ή νομικό πρόσωπο δίνει εντολή στο τραπεζικό ίδρυμα να πληρώσει ένα χρηματικό ποσό σε όποιον το εμφανίσει στην τράπεζα.
Αποτελεί βασικό εργαλείο μεταφοράς χρημάτων χωρίς τη χρήση μετρητών με ασφάλεια στη συναλλαγή συμμετέχουν 3 πρόσωπα:
- Εκδότης: Αυτό που γράφει και υπογράφει την επιταγή
- Πληρωτής: Τράπεζα που θα πληρώσει το ποσό
- Κομιστής - Δικαιούχος: Αυτός που νομιμοποιείται για είσπραξη του χρηματικού ποσού που αναγράφεται πάνω στο αξιόγραφό
Βασικά χαρακτηριστικά της τραπεζικής επιταγής
Στην Ελλάδα ρυθμίζεται από το Ν.5960/1933 η έννοια της επιταγής βρίσκεται ακριβώς στο να μην πληρώσει ο οφειλέτης τον δανειστή με χρήση μετρητών, αλλά αντίθετα να δώσει εντολή πληρωμής στην τράπεζα του ώστε να πληρώσει η τελευταία στον δανειστή με την επίδειξη του εγγράφου της επιταγής.
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι όταν κάποιος αναλαμβάνει υποχρέωση να πληρώσει με επιταγή, θεωρείται, εφόσον τα μέρη δεν συμφώνησαν διαφορετικά, ότι ο δανειστής έχει πλέον δύο αξιώσεις έναντι του οφειλέτη, μια από την έννομη σχέση που τους συνδέει και μια ανεξάρτητη από την επιταγή που του παραδόθηκε προς είσπραξη.
Η επιταγή είναι μέσο για τη μεταφορά χρημάτων από τόπο σε τόπο, καθώς και μέσο πληρωμής. Όποιος έχει λογαριασμό σε τράπεζα, μπορεί να πληρώνει τις υποχρεώσεις του εκδίδοντας επιταγές. Αντίστοιχα, ο τρίτος που παίρνει την επιταγή, μπορεί να καταθέσει ή να πληρώσει χωρίς να χρησιμοποιήσει χρήματα.
Πώς συμπληρώνω σωστά μια επιταγή;
Η συμπλήρωση πρέπει να είναι προσεκτική. Μια λάθος επιταγή μπορεί να μην πληρωθεί.
- Ποσό (αριθμητικά): Γράψτε το ποσό στο μικρό τετραγωνάκι, π.χ. #1235,56Ευρώ
- Ποσό (ολογράφως): Γράψτε το ίδιο ποσό με γράμματα, π.χ., Χίλια διακόσια τριάντα τέσσερα ευρώ και πενήντα έξι λεπτά Προσοχή: Αν διαφέρει, ισχύει το ολογράφως!
- Ονοματεπώνυμο δικαιούχου: Γράψτε καθαρά σε ποιον θέλετε να πληρωθεί η επιταγή για παράδειγμα τον πωλητή του αυτοκινήτου).
- Ημερομηνία: Βάλτε τη σημερινή ημερομηνία, εάν είναι μελλοντική (μεταχρονολογημένη) η τράπεζα δεν θα την πληρώσει πριν από εκείνη την ημέρα.
- Υπογραφή: Βάλτε την υπογραφή σας ακριβώς όπως την έχετε δηλώσει στην τράπεζα. Χωρίς υπογραφή, η επιταγή είναι άκυρη.
Βασικά στοιχεία εγκυρότητας
Για να είναι έγκυρη η επιταγή πρέπει να περιλαμβάνει τα ακόλουθα τυπικά στοιχεία:
-
Την ονομασία "επιταγή" στο κείμενο του τίτλου και σε εμφανές σημείο
- Την απλή και καθαρή εντολή πληρωμής ορισμένου χρηματικού ποσού, χωρίς όρους
-
Το όνομα του πληρωτή (τράπεζα)
-
Τον τόπο πληρωμής
-
Τη χρονολογία και τον τόπο έκδοσης
-
Την υπογραφή του εκδότη, η οποία πρέπει να είναι χειρόγραφη
Αξιοσημείωτο είναι ότι το ποσό πρέπει να είναι ξεκάθαρο, χωρίς να απαιτούνται μαθηματικοί υπολογισμοί, ενώ παράλληλα απαγορεύονται ρήτρες που καθορίζουν τυχόν τόκο.
Διαφορές από άλλα αξιόγραφα
Σε αντίθεση με άλλα αξιόγραφα, η τραπεζική επιταγή έχει ορισμένες ιδιαιτερότητες που την προσαρμόζουν στις καθημερινές συναλλαγές:
Πρώτον, στην περίπτωση που δεν πληρωθεί από την τράπεζα, δεν χρειάζεται να συνταχθεί διαμαρτυρικό. Αντίθετα, η τράπεζα άμεσα σφραγίζει την επιταγή λόγω έλλειψης διαθέσιμων κεφαλαίων.
Δεύτερον, η επιταγή λήγει πάντα με την εμφάνισή της προς πληρωμή στην τράπεζα, με τον νόμο να παρέχει προθεσμία 8 ημερών από την έκδοσή της. Αν εμφανιστεί μετά, η τράπεζα μπορεί νόμιμα να αρνηθεί την πληρωμή.
Επιπρόσθετα, δεν επιτρέπεται ο εκδότης να οριστεί και λήπτης της επιταγής, με εξαίρεση τις περιπτώσεις των τραπεζικών υποκαταστημάτων που εκδίδουν επιταγές μεταξύ τους.
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό που αξίζει να αναφερθεί είναι ότι δεν απαιτείται συγκεκριμένος έγγραφος τύπος για τη σύνταξη επιταγής - μπορεί να συνταχθεί και σε απλό χαρτί, αν και αυτό ίσως παραβιάζει τη συμφωνία του εκδότη με την τράπεζά του.
Νομοθεσία που διέπει τις τραπεζικές επιταγές
Οι τραπεζικές επιταγές στην Ελλάδα διέπονται κυρίως από τον Νόμο 5960/1933, ο οποίος καθορίζει με λεπτομέρεια όλα τα θέματα που σχετίζονται με την έκδοση, τη μεταβίβαση και την πληρωμή των επιταγών.
Ο νόμος προστατεύει τόσο τον εκδότη όσο και τον κομιστή της επιταγής, θεσπίζοντας αυστηρές προϋποθέσεις για την εγκυρότητά της, αλλά και σημαντικές κυρώσεις για περιπτώσεις μη τήρησης των προβλεπόμενων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ποινική ευθύνη του εκδότη ακάλυπτης επιταγής.
Σημαντικό είναι επίσης το γεγονός ότι το κράτος ευνοεί τις πληρωμές με επιταγές και για να παρακινήσει τους πολίτες, έχει απαλλάξει την επιταγή από το ψηφιακό τέλος συναλλαγής, ωφελώντας τόσο τους ιδιώτες όσο και την εθνική οικονομία.
Είδη Τραπεζικών Επιταγών: Δίγγραμη, Εγγυημένη, Ημέρας
Στις σύγχρονες τραπεζικές συναλλαγές, υπάρχουν διάφορα είδη επιταγών που εξυπηρετούν διαφορετικές ανάγκες και παρέχουν διαφορετικά επίπεδα ασφάλειας. Ας δούμε τα κυριότερα από αυτά.
| Τύπος Επιταγής | Βασικό Χαρακτηριστικό | Ιδανική Χρήση |
|---|---|---|
| Δίγραμμη | Φέρει δύο παράλληλες γραμμές. Περιορίζει την πληρωμή μόνο μέσω τράπεζας. | Ασφαλείς συναλλαγές, ακίνητα. |
| Εγγυημένη | Η τράπεζα εγγυάται την πληρωμή. Είναι πάντα καλυμμένη. | Συναλλαγές όπου ο πωλητής απαιτεί εγγύηση πληρωμής. |
| Ημέρας | Πληρωτέα «εν όψει», δηλαδή με την πρώτη εμφάνισή της στην τράπεζα. | Άμεσες πληρωμές. |
Δίγραμμη τραπεζική επιταγή
Η δίγραμμη επιταγή είναι ένα αξιόγραφο που φέρει δύο παράλληλες γραμμές στην εμπρόσθια όψη της, οι οποίες μπορούν να είναι κάθετες ή διαγώνιες. Το βασικό χαρακτηριστικό της είναι ότι περιορίζει τα πρόσωπα που μπορούν να την εισπράξουν, προσφέροντας έτσι αυξημένη ασφάλεια στις συναλλαγές.
Διακρίνεται σε δύο τύπους:
-
Γενική διγράμμιση: Όταν μεταξύ των γραμμών δεν υπάρχει καμία υποσημείωση ή αναγράφεται μόνο η λέξη "τραπεζίτης". Σε αυτή την περίπτωση, η επιταγή πληρώνεται από την πληρώτρια τράπεζα μόνο σε πελάτη της ή σε άλλη τράπεζα.
-
Ειδική διγράμμιση: Όταν μεταξύ των γραμμών αναγράφεται το όνομα συγκεκριμένης τράπεζας. Η επιταγή είναι πληρωτέα μόνο σε αυτή την τράπεζα ή σε πελάτη της, αν η ίδια τράπεζα είναι και πληρωτής.
Αξιοσημείωτο είναι ότι η γενική διγράμμιση μπορεί να μετατραπεί σε ειδική, αλλά το αντίστροφο δεν επιτρέπεται. Επιπλέον, η δίγραμμη επιταγή δεν έχει περιορισμούς στη μεταβιβασιμότητά της και μπορεί να οπισθογραφηθεί κανονικά.
Τραπεζική επιταγή ημέρας
Η τραπεζική επιταγή ημέρας είναι πληρωτέα "εν όψει", δηλαδή με την πρώτη εμφάνισή της στην τράπεζα, σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 1 εδ. 1 του Ν. 5960/1933. Αυτό σημαίνει ότι ο κομιστής της μπορεί να την εισπράξει άμεσα, χωρίς καθυστέρηση.
Ο νόμος παρέχει προθεσμία 8 ημερών από την έκδοση της επιταγής για να εμφανιστεί προς πληρωμή. Μετά την παρέλευση αυτού του διαστήματος, η τράπεζα μπορεί νόμιμα να αρνηθεί την πληρωμή της.
Εγγυημένη τραπεζική επιταγή
Η εγγυημένη τραπεζική επιταγή αποτελεί μια πρόταση της Τράπεζας της Ελλάδος για την αντιμετώπιση του προβλήματος των ακάλυπτων επιταγών. Πρόκειται για ένα ισοδύναμο των μετρητών ή όπως το αποκαλούν οι τραπεζικοί, ένα "πραγματικό μέσο πληρωμής".
Τα βασικά χαρακτηριστικά της είναι:
-
Τα μπλοκ επιταγών έχουν συγκεκριμένο αριθμό φύλλων
-
Το αναγραφόμενο ποσό είναι σταθερό (προσημειωμένο)
-
Η εκδούσα τράπεζα εγγυάται την πληρωμή των αναγραφόμενων ποσών
Οι εγγυημένες επιταγές μπορούν να χορηγηθούν με δύο τρόπους: είτε όταν ο πελάτης-εκδότης τηρεί λογαριασμό καταθέσεων στην τράπεζα, είτε με τη μορφή δανεισμού, αντίστοιχου με τον δανεισμό που γίνεται μέσω του κλασικού αλληλόχρεου λογαριασμού με συγκεκριμένο πλαφόν.
Το πλεονέκτημα της εγγυημένης επιταγής είναι ότι είναι πάντα καλυμμένη, καθώς αν ο εκδότης δεν μπορεί να την καλύψει, ο δικαιούχος καλύπτεται αυτομάτως από την τράπεζα, προσφέροντας έτσι ένα υψηλό επίπεδο ασφάλειας στις συναλλαγές.
Οπισθογράφηση και Μεταβίβαση Τραπεζικής Επιταγής
Η μεταβίβαση της κυριότητας μιας τραπεζικής επιταγής αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό που ενισχύει τη χρησιμότητά της στις εμπορικές συναλλαγές. Ο Νόμος 5960/1933 ρυθμίζει με σαφήνεια τους τρόπους και τις προϋποθέσεις αυτής της διαδικασίας.
Διαδικασία οπισθογράφησης
Η οπισθογράφηση είναι η πράξη με την οποία ο κομιστής μιας επιταγής μεταβιβάζει τα δικαιώματά του σε άλλο πρόσωπο. Σύμφωνα με το άρθρο 14 του Ν. 5960/1933, η επιταγή που εκδόθηκε ως πληρωτέα σε κατονομαζόμενο πρόσωπο μπορεί να μεταβιβαστεί με οπισθογράφηση, η οποία πραγματοποιείται στην πίσω όψη της επιταγής ή σε πρόσθεμα.
Διακρίνουμε δύο βασικούς τύπους οπισθογράφησης:
-
Πλήρης οπισθογράφηση: Όταν αναγράφεται το όνομα του νέου κομιστή μαζί με την υπογραφή του οπισθογράφου
-
Λευκή οπισθογράφηση: Όταν υπάρχει μόνο η υπογραφή του οπισθογράφου, χωρίς να κατονομάζεται ο δικαιούχος
Στην περίπτωση της λευκής οπισθογράφησης, ο κομιστής έχει τρεις επιλογές: να συμπληρώσει το όνομά του ή άλλου προσώπου, να οπισθογραφήσει ξανά την επιταγή (είτε με λευκή είτε με πλήρη οπισθογράφηση), ή να παραδώσει την επιταγή σε τρίτο χωρίς να τη συμπληρώσει ή να την οπισθογραφήσει.
Νομικές συνέπειες της οπισθογράφησης
Η οπισθογράφηση έχει σημαντικές νομικές συνέπειες για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Καταρχάς, σύμφωνα με το άρθρο 17 του Ν. 5960/1933, μεταβιβάζει όλα τα δικαιώματα που απορρέουν από την επιταγή στο νέο κομιστή.
Επιπλέον, ο οπισθογράφος αναλαμβάνει την ευθύνη πληρωμής της επιταγής και γίνεται συνυπεύθυνος μαζί με τον εκδότη. Συγκεκριμένα, ο κάθε υπογραφέας ευθύνεται αυτοτελώς έναντι του νόμιμου κομιστή, ακόμα κι αν άλλοι υπογραφείς δεν ευθύνονται για οποιονδήποτε λόγο, όπως ορίζει το άρθρο 10 του νόμου.
Παράλληλα, σύμφωνα με τη νομολογία, ο κομιστής μιας οπισθογραφήσιμης επιταγής θεωρείται νόμιμος κομιστής μόνο εφόσον στηρίζει το δικαίωμά του σε αδιάκοπη σειρά οπισθογραφήσεων. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να υπάρχει συνέχεια στην αλληλουχία των υπογραφών.
Περιορισμοί στη μεταβίβαση
Ωστόσο, η μεταβίβαση της επιταγής μπορεί να υπόκειται σε περιορισμούς. Ένας σημαντικός περιορισμός είναι όταν η επιταγή φέρει τη ρήτρα "ουχί εις διαταγήν", οπότε μπορεί να μεταβιβαστεί μόνο με εκχώρηση σύμφωνα με τα άρθρα 455 επ. του Αστικού Κώδικα και όχι με οπισθογράφηση.
Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι η οπισθογράφηση που γίνεται μετά τη λήξη της προθεσμίας εμφάνισης ή μετά τη βεβαίωση μη πληρωμής λειτουργεί ως εκχώρηση και όχι ως κανονική οπισθογράφηση.
Τέλος, η οπισθογράφηση μπορεί να γίνει και για συγκεκριμένους σκοπούς, όπως η οπισθογράφηση λόγω πληρεξουσιότητας (άρθρο 23 του Ν. 5960/1933), όπου ο υπέρ ου η οπισθογράφηση λειτουργεί ως πληρεξούσιος του οπισθογράφου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ρήτρα "πληρώσατε εις διαταγή (όνομα τράπεζας) σε πίστωση λογαριασμού του (όνομα δικαιούχου)".
Μεταχρονολογημένη Επιταγή
Η μεταχρονολογημένη επιταγή είναι ένα εργαλείο που επιτρέπει ευελιξία στην πίστωση, αλλά εμπεριέχει σημαντικό νομικό κίνδυνο για τον εκδότη, καθώς η πραγματική προστασία του εξαρτάται αποκλειστικά από τη συμπεριφορά του κομιστή και όχι από την ημερομηνία που αναγράφεται πάνω στην επιταγή.
Συμπέρασμα
Συνολικά, η τραπεζική επιταγή παραμένει ένα αξιόπιστο μέσο πληρωμής στη σύγχρονη οικονομία, ειδικά για σημαντικές συναλλαγές όπως αγοραπωλησίες ακινήτων. Τα διαφορετικά είδη επιταγών - δίγραμμες, εγγυημένες και ημέρας - προσφέρουν ευελιξία και ασφάλεια ανάλογα με τις ανάγκες κάθε συναλλαγής.
Αναμφισβήτητα, η σωστή χρήση των τραπεζικών επιταγών απαιτεί προσοχή στις νομικές προϋποθέσεις και τήρηση των μέτρων ασφαλείας. Οι τράπεζες έχουν θεσπίσει αυστηρούς μηχανισμούς ελέγχου, ενώ η νομοθεσία προβλέπει σημαντικές κυρώσεις για την αποτροπή της κακής χρήσης τους.
Μολονότι οι ηλεκτρονικές συναλλαγές κερδίζουν έδαφος, η τραπεζική επιταγή διατηρεί μοναδικά πλεονεκτήματα όπως η δυνατότητα μεταβίβασης μέσω οπισθογράφησης και η αυξημένη ασφάλεια για μεγάλα ποσά. Επιπλέον, προσφέρει νομική κατοχύρωση και αποδεικτική ισχύ που την καθιστούν απαραίτητη σε συμβολαιογραφικές πράξεις.
Συμπερασματικά, η κατανόηση των χαρακτηριστικών, των διαδικασιών και των μέτρων ασφαλείας των τραπεζικών επιταγών αποτελεί θεμελιώδη γνώση για κάθε συναλλασσόμενο στη σύγχρονη ελληνική αγορά.
