Η ασφάλεια και η υγεία των εργαζομένων δεν είναι απλώς ηθική υποχρέωση - είναι νομική απαίτηση για τη συντριπτική πλειονότητα των επιχειρήσεων στην Ελλάδα. Ο Τεχνικός Ασφαλείας αποτελεί το βασικό συμβουλευτικό όργανο του εργοδότη με στόχο την πρόληψη των εργατικών ατυχημάτων. Σε αυτόν τον οδηγό αναλύουμε διεξοδικά ποιοι υποχρεούνται, ποιες είναι οι ειδικές εξαιρέσεις και δυνατότητες, τα καθήκοντα και το νομικό πλαίσιο που διέπει τον θεσμό, καθώς και πώς η σωστή επιλογή υπηρεσιών μπορεί να θωρακίσει την επιχείρησή σας.

Τι είναι ο Τεχνικός Ασφαλείας και ποιες επιχειρήσεις τον υποχρεούνται;

Σύμφωνα με τον Ν. 3850/2010, ο οποίος κωδικοποιήθηκε και επικαιροποιήθηκε από τον Κώδικα Εργατικού Δικαίου (ΠΔ 62/2025, όπως τροποποιήθηκε από τον Ν. 5239/2025), όλες οι επιχειρήσεις που απασχολούν έστω και έναν (1) εργαζόμενο οφείλουν να διαθέτουν Τεχνικό Ασφαλείας. Ο ρόλος του είναι καθαρά συμβουλευτικός και εποπτικός προς τη διοίκηση, με στόχο τη διαρκή βελτίωση των συνθηκών εργασίας και την πρόληψη των εργατικών ατυχημάτων.

Ο Τεχνικός Ασφαλείας μπορεί να είναι είτε εσωτερικός υπάλληλος με κατάλληλη εκπαίδευση, είτε εξωτερικός συνεργάτης - επιχείρηση παροχής υπηρεσιών (ΕΞΥΠΠ), λύση που προτιμούν πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις λόγω ευελιξίας και εξειδίκευσης.

Ειδικές εξαιρέσεις & δυνατότητες

Η νομοθεσία προβλέπει δύο σημαντικές διευκρινίσεις που αφορούν μικρότερους επιχειρηματίες:

  • Ατομικές επιχειρήσεις χωρίς προσωπικό: Εάν είστε ο μοναδικός ιδιοκτήτης και δεν απασχολείτε κανένα άλλο άτομο στην επιχείρησή σας, δεν έχετε υποχρέωση Τεχνικού Ασφαλείας. Στην περίπτωση αυτή, δεν υφίσταται σχέση εργοδότη-εργαζομένου που να ενεργοποιεί τη σχετική υποχρέωση.
  • Ο εργοδότης ως Τεχνικός Ασφαλείας: Σε επιχειρήσεις που κατατάσσονται στην κατηγορία χαμηλής επικινδυνότητας (Κατηγορία Γ) και απασχολούν έως 50 άτομα προσωπικό, ο ίδιος ο εργοδότης μπορεί να αναλάβει το ρόλο του Τεχνικού Ασφαλείας. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να παρακολουθήσει με επιτυχία το ειδικό επιμορφωτικό πρόγραμμα που προβλέπεται από τη νομοθεσία.

Αυτές οι ρυθμίσεις δίνουν ευελιξία σε πολύ μικρές επιχειρήσεις, χωρίς να απαλλάσσουν από την ευθύνη της ουσιαστικής τήρησης των κανόνων ασφαλείας.

Αναλυτικά τα καθήκοντα του Τεχνικού Ασφαλείας

Τα καθήκοντα του Τεχνικού Ασφαλείας διακρίνονται σε συμβουλευτικές αρμοδιότητες και εποπτικές / βελτιωτικές ενέργειες. Με βάση τη νομοθεσία (άρθρα 504-510 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου), ο Τεχνικός Ασφαλείας οφείλει:

1. Συμβουλευτικές αρμοδιότητες προς τη Διοίκηση

  • Παρέχει γραπτές και προφορικές υποδείξεις στον εργοδότη για θέματα υγείας και ασφάλειας, συνεκτιμώντας τις ανάγκες εργαζομένων με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις.
  • Καταχωρεί τις υποδείξεις του στο ειδικό θεωρημένο βιβλίο (βιβλίο υποδείξεων Τεχνικού Ασφαλείας), το οποίο σύντομα θα τηρείται ηλεκτρονικά στο ΟΠΣ-ΣΕΠΕ (Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα της Επιθεώρησης Εργασίας).
  • Συμβουλεύει σε θέματα σχεδιασμού, προγραμματισμού, κατασκευής και συντήρησης εγκαταστάσεων, καθώς και στην εισαγωγή νέων παραγωγικών διαδικασιών και προμήθειας εξοπλισμού.
  • Συμμετέχει στη διαμόρφωση των θέσεων εργασίας και στη γενική οργάνωση της παραγωγικής διαδικασίας, ώστε να ενσωματώνεται η πρόληψη από το στάδιο του σχεδιασμού.

2. Έλεγχος, επίβλεψη και βελτίωση των συνθηκών εργασίας

  • Ελέγχει την ασφάλεια των εγκαταστάσεων και των τεχνικών μέσων πριν από τη λειτουργία τους, καθώς και τις παραγωγικές διαδικασίες πριν την εφαρμογή τους.
  • Επιθεωρεί τακτικά τις θέσεις εργασίας, αναφέροντας άμεσα κάθε παράλειψη των μέτρων ασφαλείας. Όπου εντοπίζει κενά, προτείνει διορθωτικά μέτρα και επιβλέπει την εφαρμογή τους.
  • Επιβλέπει την ορθή χρήση των ατομικών μέσων προστασίας (ΜΑΠ) και αξιολογεί την αποτελεσματικότητά τους.
  • Αξιολογεί τα υφιστάμενα μέτρα ασφαλείας και εισηγείται βελτιώσεις.
  • Ασκεί εποπτικό ρόλο κατά τις ασκήσεις πυρασφάλειας και συναγερμού, διαπιστώνοντας την ετοιμότητα του οργανισμού.

3. Διερεύνηση ατυχημάτων και πρόληψη

  • Ερευνά τα αίτια κάθε εργατικού ατυχήματος, αναλύει τα δεδομένα και προτείνει συγκεκριμένα μέτρα για την αποτροπή παρόμοιων περιστατικών στο μέλλον.
  • Καταγράφει τα συμπεράσματα και τις προτάσεις του στο βιβλίο υποδείξεων.

4. Ενημέρωση, εκπαίδευση και συνεργασία

  • Ενημερώνει και καθοδηγεί τους εργαζομένους για τον επαγγελματικό κίνδυνο που συνεπάγεται η εργασία τους.
  • Συμμετέχει ενεργά στην κατάρτιση και υλοποίηση προγραμμάτων εκπαίδευσης σε θέματα υγείας και ασφάλειας.
  • Συνεργάζεται υποχρεωτικά με τον Ιατρό Εργασίας, πραγματοποιώντας κοινούς ελέγχους των χώρων εργασίας.
  • Ενημερώνει την επιχείρηση για κάθε νέα νομοθετική ή κανονιστική ρύθμιση που αφορά την Υγεία & Ασφάλεια.

Σε όλη τη διάρκεια της συνεργασίας, ο Τεχνικός Ασφαλείας υποχρεούται να τηρεί το επιχειρησιακό απόρρητο.

Η ηλεκτρονική μετάβαση: Βιβλίο υποδείξεων στο ΟΠΣ-ΣΕΠΕ

Μια σημαντική αλλαγή που φέρνει το νέο θεσμικό πλαίσιο είναι η ηλεκτρονική τήρηση του βιβλίου υποδείξεων. Σύμφωνα με τον Ν. 5239/2025, με υπουργική απόφαση θα καθοριστεί η διαδικασία ώστε το βιβλίο να τηρείται ψηφιακά στο ΟΠΣ-ΣΕΠΕ. Αυτό θα αυξήσει τη διαφάνεια και θα απλουστεύσει τους ελέγχους της Επιθεώρησης Εργασίας, καθιστώντας την ακριβή και έγκαιρη καταχώριση υποδείξεων πιο κρίσιμη από ποτέ.

Γιατί να επιλέξετε επαγγελματικές υπηρεσίες Τεχνικού Ασφαλείας;

Η νομοθεσία επιβάλλει την παρουσία Τεχνικού Ασφαλείας, αλλά η ποιότητα των υπηρεσιών είναι αυτή που κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε μια τυπική «κάλυψη» και σε μια ουσιαστική κουλτούρα πρόληψης. Είτε επιλέξετε εξωτερικό συνεργάτη είτε αξιοποιήσετε τη δυνατότητα ανάληψης του ρόλου από τον εργοδότη (όπου επιτρέπεται), η επένδυση σε γνώση και συνέπεια αποφέρει:

  • Τεκμηριωμένη τεχνογνωσία: Βαθιά γνώση της νομοθεσίας και πιστοποίηση ως επιθεωρητής συστημάτων Επαγγελματικής Ασφάλειας.
  • Διαρκή ενημέρωση: Συνεχής παρακολούθηση νομοθετικών αλλαγών, ευρωπαϊκών οδηγιών και διεθνών καλών πρακτικών.
  • Προσαρμοσμένη προσέγγιση: Σχεδιασμός μέτρων με βάση την εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου της δικής σας επιχείρησης, χωρίς τυποποιημένες λύσεις.
  • Πρόληψη αντί για καταστολή: Έμφαση στον εντοπισμό αδυναμιών πριν εξελιχθούν σε ατυχήματα, μειώνοντας το λειτουργικό κόστος και ενισχύοντας τη φήμη της επιχείρησής σας.

Με μια ποιοτική υπηρεσία ή έναν σωστά καταρτισμένο εργοδότη-Τεχνικό Ασφαλείας, δεν αποφεύγετε απλώς πρόστιμα· χτίζετε ένα περιβάλλον εργασίας που προστατεύει το ανθρώπινο δυναμικό και υποστηρίζει τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Συχνές ερωτήσεις (FAQ) για τον Τεχνικό Ασφαλείας

Είμαι αυτοαπασχολούμενος χωρίς προσωπικό - χρειάζομαι Τεχνικό Ασφαλείας;

Όχι. Εάν είστε ο μοναδικός απασχολούμενος στην ατομική σας επιχείρηση και δεν έχετε υπαλλήλους, δεν υφίσταται σχετική υποχρέωση. Η υποχρέωση ενεργοποιείται μόνο με την πρόσληψη έστω και ενός εργαζομένου.

Είναι υποχρεωτικός ο Τεχνικός Ασφαλείας για εποχικές επιχειρήσεις ή μονοπρόσωπες εταιρείες με έναν υπάλληλο;

Ναι. Από την πρώτη ημέρα απασχόλησης έστω και ενός εργαζομένου, ανεξαρτήτως διάρκειας σύμβασης, η επιχείρηση οφείλει να έχει Τεχνικό Ασφαλείας.

Πότε μπορώ εγώ ο ίδιος ως εργοδότης να είμαι ο Τεχνικός Ασφαλείας της επιχείρησής μου;

Μπορείτε να αναλάβετε τον ρόλο εφόσον η επιχείρησή σας ανήκει στην κατηγορία χαμηλής επικινδυνότητας (Κατηγορία Γ) και απασχολεί έως 50 άτομα. Θα χρειαστεί να παρακολουθήσετε το ειδικό επιμορφωτικό πρόγραμμα που προβλέπει η νομοθεσία.

Τι περιλαμβάνει το βιβλίο υποδείξεων και ποιος έχει πρόσβαση σε αυτό;

Το βιβλίο περιέχει όλες τις γραπτές συμβουλές και διαπιστώσεις του Τεχνικού Ασφαλείας (και του Ιατρού Εργασίας). Είναι στη διάθεση των ελεγκτικών αρχών και αποτελεί βασικό αποδεικτικό στοιχείο συμμόρφωσης.

Μπορώ να έχω μόνο εξωτερικό Τεχνικό Ασφαλείας;

Για τις περισσότερες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, η ανάθεση σε εξωτερικό συνεργάτη (ΕΞΥΠΠ) είναι απολύτως νόμιμη και συχνά η πιο αποδοτική λύση. Επιχειρήσεις υψηλής επικινδυνότητας ενδέχεται να χρειάζονται και εσωτερικό.

Πόσο συχνά πρέπει να επισκέπτεται την επιχείρηση ο Τεχνικός Ασφαλείας;

Η νομοθεσία δεν ορίζει συγκεκριμένο αριθμό επισκέψεων, αλλά ο Τεχνικός Ασφαλείας οφείλει να επιθεωρεί τακτικά τις θέσεις εργασίας. Η συχνότητα καθορίζεται από την εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου και τη φύση των δραστηριοτήτων.